Het EU-Mercosur handelsakkoord is een uitgebreide vrijhandelsovereenkomst tussen de EU en de Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay). Het beoogt handelsbelemmeringen weg te nemen, zoals tarieven en quota, en stimuleert economische samenwerking tussen de twee regio’s. Na toepassing zullen de overeenkomsten de douanerechten op een breed scala aan producten die grensoverschrijdend tussen de EU en de Mercosur-landen worden verhandeld aanzienlijk verlagen of volledig afschaffen.
Producten die van dit handelsakkoord moeten gaan profiteren zijn:
- Agro-voedingsproducten (wijn, sterke dranken, zuivelproducten en olijfolie);
- Industriële goederen (auto’s, machines, textiel en kleding, farmaceutische producten en chemicaliën).
De Europese Commissie schat voor EU-exporten naar Mercosur de jaarlijkse besparingen op douanerechten in op circa € 4 miljard (zodra de tariefafschaffing volledig is doorgevoerd). Dit akkoord ziet dan ook op één van de grootste handelsverdragen ter wereld met potentiële voordelen voor diverse sectoren zoals landbouw, industrie en diensten.
De tijdlijn en actuele status
De onderhandelingen begonnen al in 1999 en leidden na vele jaren tot een politieke overeenkomst op 6 december 2024. Daarna zijn op 3 september 2025 twee juridische instrumenten opgesteld: 1) Het EU-Mercosur Partnership Agreement (EMPA); en 2) een interim Trade Agreement (iTA). Deze documenten zijn door de Raad van de EU goedgekeurd op 9 januari 2026 en formeel ondertekend op 17 januari 2026 in Asunción, Paraguay.
Hoewel de ondertekening een belangrijke stap is, heeft het Europees Parlement op 21 januari 2026 besloten de goedkeuring van het akkoord tijdelijk te bevriezen en het voor een juridische toetsing naar het Europees Hof van Justitie te verwijzen. Het Hof zal nu beoordelen of de handelsovereenkomst verenigbaar is met de EU-verdragen.
Belangrijkste ontwikkelingen en aandachtspunten
- Juridische toetsing: Het Europees Parlement vraagt duidelijkheid over de naleving van Europese milieunormen en duurzame handelsvoorwaarden, wat mogelijk de definitieve ratificatie vertraagt.
- Economische kansen: Het akkoord opent markten voor Europese exporteurs met lagere tarieven en nieuwe investeringsmogelijkheden in Mercosur-landen. Sectoren als landbouw, industrie en diensten kunnen hiervan profiteren.
- Duurzaamheid: Er zijn strenge voorwaarden opgenomen op het gebied van milieu, mensenrechten en duurzame ontwikkeling, mede als reactie op kritiek over ontbossing in Mercosur-landen.
- Politieke dynamiek: Ondanks de parlementair zorgen blijft de Europese Commissie, onder leiding van Ursula von der Leyen, het akkoord steunen als een essentiële stap voor duurzame en open handel.
Douaneoptiek: belangrijke overwegingen voor handelspartijen
Vanuit douaneoptiek moeten handelspartijen specifiek rekening houden met (onder meer):
- De preferentiële oorsprongsregels;
- Beschikbaarheid en betrouwbaarheid van oorsprongsdocumentatie (denk aan leveranciersverklaringen);
- De mogelijkheid impact van tariefcontingenten, vrijwaringsmaatregelen en versterkte douanecontroles op hun handelsstromen.
- Het niet voldoen van oorsprongs- of nalevingsvereisten kan ertoe leiden dat de douane niet of te weinig betaalde douanerechten navordert (weigering preferentieel tarief bij EU invoer).
Wat betekent dit voor uw organisatie?
Voor bedrijven met handelsrelaties tussen Europa en Zuid-Amerika biedt dit akkoord nieuwe kansen, maar ook verplichtingen op het gebied van compliance, duurzaamheid en regelgeving. Het is belangrijk de ontwikkelingen nauwgezet te volgen waar nodig juridisch advies in te winnen.
Meer informatie
Als u vragen heeft over de inhoud van dit artikel, neem dan contact op met onze specialisten op het gebied van internationale handel en douane:
