Onze sectie Handel, Industrie & Logistiek publiceert met enige regelmaat artikelen met als thema “De 10 meest gestelde vragen over…”. Op deze wijze willen wij u op laagdrempelige wijze informeren over bepaalde juridische termen, onderwerpen of actualiteiten. Mocht u naar aanleiding van deze 10 meest gestelde vragen toch nog een 11de vraag hebben, dan staan wij uiteraard voor u klaar om hier een antwoord op te geven. Hiervoor kunt u met een van onze HIL-collega’s contact opnemen.
De 10 meest gestelde vragen over Belarus (Wit-Rusland)-sancties
Kneppelhout ondersteunt ondernemingen bij vragen over internationale en EU-Sanctiewetgeving. We adviseren over de toepassing en naleving van sanctieregels, helpen bij het inrichten van interne complianceprocessen en begeleiden bedrijven als zij geconfronteerd worden met sanctierisico’s of handhavingsmaatregelen. Lees hieronder de 10 meest gestelde vragen met betrekking tot de sancties tegen Belarus.
1. Op welke wettelijke basis zijn de sancties tegen Belarus gebaseerd?
De Europese sancties tegen Belarus zijn primair vastgelegd in EU Verordening 765/2006 die sinds 2006 van kracht is en in de loop der jaren is uitgebreid en aangescherpt. De sancties zijn ingesteld wegens mensenrechtenschendingen, verkiezingsfraude en (sinds 2022) de betrokkenheid van Belarus bij de Russische agressie tegen Oekraïne. Belarus wordt daarnaast expliciet gesanctioneerd omdat het een doorvoerland is voor goederenstromen die Russische sancties trachten te omzeilen.
2. Zijn de Belarus-sancties hetzelfde als de Rusland-sancties?
Nee, de sancties zijn niet hetzelfde. Ze zijn vastgelegd in verschillende EU-Verordeningen en vormen dus aparte sanctieregimes. Hoewel er overeenkomsten zijn en sommige maatregelen overlappen, bevatten beide regimes eigen regels, lijsten en sectorale verboden. Daarom moeten bedrijven de sancties voor Belarus en Rusland altijd afzonderlijk controleren: een verbod dat in het ene regime geldt, is niet automatisch van toepassing in het andere regime.
3. Tegen wie zijn de sancties gericht?
De Belarus‑sancties zijn gericht tegen natuurlijke personen (zoals functionarissen, militairen en rechters), rechtspersonen (zoals staatsbedrijven en financiële instellingen) en instanties die betrokken zijn bij de oorlog in Oekraïne of verantwoordelijk worden gehouden voor repressie van demonstranten, oppositieleden en journalisten, verkiezingsmisstanden, foltering en andere mensenrechtenschendingen. Hierdoor omvat de sanctielijst inmiddels honderden personen en organisaties.
4. Welke beperkingen gelden specifiek voor handel en dienstverlening onder het Belarus-sanctieregime?
De EU-sancties tegen Belarus richten zich op personen, entiteiten en diverse goederen stromen. Er gelden onder meer handelsbeperkingen voor specifieke producten en sectoren, waaronder grondstoffen en goederen die bijdragen aan militaire of repressieve capaciteiten. In de praktijk ontstaan de meeste risico’s bij goederen waarvoor import- of exportverboden gelden, zoals hout, potas, landbouw- en tuinbouwuitgangsmateriaal en andere producten die onder de EU-handelsbeperkingen vallen. Voor diensten is er geen breed EU-dienstenverbod zoals in de EU-sancties tegen Rusland. De regelgeving bevat vooral gerichte maatregelen tegen gesanctioneerde personen en entiteiten.
5. Welke financiële maatregelen gelden er?
De financiële maatregelen omvatten met name de bevriezing van tegoeden van gesanctioneerde personen, verbod op transacties met gesanctioneerde entiteiten, beperking van investeringen in de Belarussische energiesector en een meldplicht voor financiële instellingen.
6. Wat betekenen de sancties voor transport en logistiek?
Belarus-gerelateerde goederenstromen worden streng gecontroleerd. EU-Verordeningen bevatten onder meer: strengere douaneregels, verboden voor Belarussische wegtransporteurs in de EU en beperkingen op dienstverlening aan Belarussische staatsorganisaties. Het doel is te voorkomen dat Belarus wordt gebruikt om Europese sancties tegen Rusland te omzeilen.
7. Ik handel niet direct met Belarus, maar wel met een mogelijk doorvoer- of omzeilingsland. Loop ik alsnog risico?
Ja. De EU richt zich nadrukkelijk op het voorkomen van omzeiling via ‘risicolanden’. Contracten moeten daarom vaak een “no‑Belarus clause” of een “no re‑export clause” bevatten, en u moet kunnen aantonen dat u redelijke inspanningen (best efforts) heeft geleverd om wederuitvoer te voorkomen, met name bij leveringen aan landen binnen de Euraziatische Economische Unie, zoals Kazachstan en Armenië.
8. Wij leveren via agenten of distributeurs. Hoe zorg ik ervoor dat zij niet (onbewust) de sancties omzeilen?
De juiste aanpak hangt af van de specifieke omstandigheden. In het algemeen adviseren we om in contracten duidelijk op te nemen dat wederuitvoer naar Belarus (of via Belarus naar Rusland) verboden is. Daarnaast is het verstandig om afspraken te maken over controle van doorverkoop, supply‑chain‑verklaringen te vragen en documenten goed te controleren, zoals: Wie is de eindgebruiker? Wat is de eindbestemming? Zijn er signalen die wijzen op risico’s?
9. Worden de sancties regelmatig bijgewerkt?
Ja. De EU werkt de sancties voortdurend bij en de maatregelen voor Belarus worden steeds meer in lijn gebracht met die tegen Rusland. Het is daarom belangrijk om deze updates actief te volgen en uw interne processen regelmatig te controleren en aan te passen, zodat u compliant blijft.
10. In hoeverre kan Kneppelhout mij helpen bij sanctiegerelateerde vragen?
Bij Kneppelhout adviseren wij ondernemingen over sanctieregels in de breedste zin. Of het nu gaat om vragen over exportbeperkingen, sancties tegen Rusland of Belarus, screening van klanten of het opstellen van een ICP (Internal Compliance Programme): wij helpen bedrijven om grip te krijgen op deze complexe materie. Ook bij sanctieregels van de VS of het VK kunnen wij op hoofdlijnen begeleiden, meedenken over de risico’s en indien nodig doorverwijzen naar lokale sanctie specialisten.
Meer informatie
Mocht u a.d.h.v. dit artikel nog vragen hebben, neem dan contact op met onze specialisten Handel, Industrie en Logistiek:
