Leasing is voor veel ondernemingen een strategisch financieringsinstrument. Het biedt toegang tot bedrijfsmiddelen zonder directe kapitaalinvestering en ondersteunt groei en liquiditeitsbeheer. Voor leasemaatschappijen, financiers en intermediairs is het echter essentieel om verder te kijken dan het commerciële verdienmodel. Juridische nuances bepalen uiteindelijk de risicopositie en dat is waar vaak in de praktijk nog veel winst te behalen is.
In dit artikel zetten we de belangrijkste aandachtspunten uiteen voor professionals die betrokken zijn bij leaseconstructies.
1. De juiste kwalificatie: operationeel of financieel?
Het onderscheid tussen operationele lease en financiële lease is juridisch doorslaggevend. Bij operationele lease blijft het economisch risico in beginsel bij de lessor. De looptijd is vaak korter dan de economische levensduur en het restwaarderisico ligt doorgaans bij de lessor. Bij financiële lease draagt de lessee vrijwel alle risico’s en voordelen. Deze vorm benadert juridisch koop op afbetaling of huurkoop.
De kwalificatie is van belang voor:
- De eigendomspositie bij faillissement
- Toepassing van dwingendrechtelijke regels
- Fiscale en boekhoudkundige verwerking
- Zekerheidsstructuren
Een onjuiste kwalificatie kan leiden tot verlies van eigendom of onverwachte aansprakelijkheden.
2. Eigendom en levering: vormfouten zijn kostbaar
Veel lessors vertrouwen op hun eigendomspositie, maar eigendom vereist een geldige titel, beschikkingsbevoegdheid en correcte levering. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar bij complexe structuren zoals sale-and-lease-back ontstaan risico’s:
- Was de oorspronkelijke overdracht rechtsgeldig?
- Is levering correct uitgevoerd?
- Is het object voldoende individualiseerbaar?
Bij bijvoorbeeld machines die worden geïntegreerd in een productieproces kan natrekking ertoe leiden dat het eigendom overgaat op de eigenaar van het hoofdobject. Zonder aanvullende contractuele bescherming kan de lessor zijn zekerheidspositie verliezen.
3. Faillissementsrisico van de lessee
In geval van faillissement is een heldere contractstructuur cruciaal. De curator kan namelijk bepaalde overeenkomsten beëindigen. Hoewel eigendom van de lessor in beginsel wordt gerespecteerd, kan feitelijke terugname vertraging oplopen als:
- Objecten onvoldoende identificeerbaar zijn
- Administratie onvolledig is
- Discussie ontstaat over de kwalificatie van de overeenkomst
Een sluitende administratie (waaronder serienummers, locatie en technische specificaties) is geen formaliteit maar risicobeheersing.
4. Zorgplicht en informatieverstrekking
De rechtspraak ontwikkelt zich richting een zwaardere informatieplicht voor professionele financiers. Hoewel leasing geen bancaire kredietverlening is, kunnen vergelijkbare normen gelden, met name bij MKB-ondernemers als lessor. Relevant is onder meer:
- Transparantie over totale kosten
- Heldere uitleg over restwaarderisico
- Realistische prognoses
- Evenwichtige contractvoorwaarden
Onevenwichtige bedingen kunnen onder omstandigheden worden aangetast. Een commerciële focus zonder juridische toets vergroot procesrisico’s.
5. Restwaarde en aansprakelijkheid
Restwaardeclausules vormen vaak de kern van het economische model. Juridisch verdient dit specifieke aandacht:
- Hoe wordt restwaarde vastgesteld?
- Is er sprake van een objectieve taxatiemethode?
- Wie draagt het marktrisico?
Discussies ontstaan met name bij vroegtijdige beëindiging of economische tegenwind. Onduidelijke bepalingen leiden snel tot procedures.
6. Internationale structuren
Bij grensoverschrijdende leasing spelen aanvullende risico’s zoals:
- Toepasselijk recht en forumkeuze
- Erkenning van eigendom in andere jurisdicties
- Lokale registratie- of publicatievereisten
- Mogelijkheid om objecten terug te halen
Een rechtskeuzebeding biedt niet altijd volledige bescherming wanneer goederen zich fysiek in een andere staat bevinden.
Conclusie
Leasing is juridisch geen standaardproduct maar maatwerk. Het succes van een leaseportefeuille wordt niet alleen bepaald door rendement, maar door de houdbaarheid van de onderliggende contracten bij tegenwind: faillissementen, marktcorrecties of contractuele geschillen. Voor lessors, financiers en intermediairs geldt daarom: juridische structurering is geen sluitpost, maar een strategisch onderdeel van risicomanagement.
Meer informatie
Voor verdere vragen over leasing kunt u contact opnemen met Jan Hendrik Vogelsang advocaat ondernemingsrecht en specialist in financieringen.
