Ons kantoor publiceert regelmatig artikelen over beslag. Zo hebben wij eerder al besproken wat beslag inhoudt en in welke situaties dit middel kan worden ingezet. Als Rotterdams advocatenkantoor mogen de bijzondere regels rondom (conservatoir) scheepsbeslag in deze reeks niet ontbreken.
Wat is scheepsbeslag?
Scheepsbeslag is een bijzondere vorm van beslag. Als er (conservatoir) beslag op een schip is gelegd, kan het schip in beginsel de haven niet verlaten totdat het beslag wordt opgeheven of voldoende alternatieve zekerheid wordt gesteld. Zo voorkomt u dat een schuldenaar met het schip (en zijn verhaalsmogelijkheden) verdwijnt voordat de rechter uitspraak heeft gedaan.
Bij scheepsbeslag wordt onderscheid gemaakt tussen zeeschepen en binnenvaartschepen. Voor zeeschepen die de vlag voeren van een staat die is aangesloten bij het Internationaal Verdrag tot het vaststellen van enige eenvormige regels betreffende het conservatoir beslag op zeeschepen (“Beslagverdrag 1952”), bepaalt artikel 1 lid 1 van dat verdrag voor welke vorderingen conservatoir beslag mogelijk is.
Wanneer kunt u conservatoir scheepsbeslag leggen?
Indien u beslag wenst te leggen op een zeeschip dat de vlag voert van een verdragsstaat, dan kan dat enkel indien er sprake is van een zogenoemde “zeerechtelijke vordering”. Dat zijn specifieke vorderingen die verband houden met de exploitatie van het schip, zoals bijvoorbeeld:
- schade door aanvaring;
- vorderingen op grond van een bevrachtingsovereenkomst / charterparty;
- lonen van de kapitein of de bemanning;
- geschillen over de eigendom van een schip;
- verlies van of schade aan goederen vervoerd door een schip.
Het is bovendien geen vereiste dat het een vordering betreft tegen de eigenaar van het schip. Afhankelijk van de omstandigheden kan ook een vordering op bijvoorbeeld een bevrachter een grondslag voor scheepsbeslag vormen. Heeft u een zeerechtelijke vordering? Dan kunt u, mits u aan de overige vereisten voldoet, beslag laten leggen op een zeeschip dat de vlag voert van een verdragsstaat. Voert het zeeschip de vlag van een staat die geen partij is bij het Beslagverdrag 1952, dan is de beperking tot zeerechtelijke vorderingen niet van toepassing. Op dergelijke schepen kan naar Nederlands recht in beginsel ook voor andere vorderingen beslag worden gelegd. Voor binnenvaartschepen gelden eveneens de algemene nationale beslagregels.
Een praktisch voordeel van het scheepsbeslag is dat u zich niet hoeft te beperken tot het schip waarop de vordering betrekking heeft: artikel 3 van het Beslagverdrag 1952 biedt in sommige gevallen ook de mogelijkheid om beslag te leggen op zusterschepen (schepen in eigendom van dezelfde eigenaar).
Scheepsbeslag: de te volgen procedure
Artikel 6 van het Beslagverdrag 1952 bepaalt dat de beslagprocedure wordt beheerst door het nationale recht. In Nederland is dat het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
Verlof van de rechter
Net als bij gewoon conservatoir beslag is toestemming nodig van de rechter. Een advocaat dient daartoe een verzoekschrift in. De rechter beoordeelt summier of de vordering voldoende aannemelijk is en of aan de wettelijke vereisten voor beslagverlof is voldaan.
Betekening en bewaring (“het schip aan de ketting leggen”)
Na verkrijging van verlof legt de deurwaarder beslag overeenkomstig de wettelijke voorschriften. Het beslag heeft tot gevolg dat het schip niet kan vertrekken zolang het beslag voortduurt. De deurwaarder deelt de beslaglegging mede aan de havenautoriteiten om te voorkomen dat het schip alsnog vertrekt.
De hoofdzaak
Na het beslag moet u binnen de door de rechter gestelde termijn (in de meeste gevallen veertien dagen) een bodemprocedure (de hoofdzaak) starten. Doet u dat niet, dan vervalt het beslag van rechtswege.
Opheffing van het beslag
Om het beslag op te heffen kan de schuldenaar of beslagene een spoedprocedure (een opheffingskortgeding) starten. De rechter kan dan het beslag opheffen als blijkt dat het onrechtmatig is gelegd. Blijkt achteraf dat het beslag ten onrechte was, dan kunt u als beslaglegger aansprakelijk zijn voor de schade die de wederpartij daardoor heeft geleden.
De wederpartij kan het beslag opheffen door voldoende alternatieve zekerheid te stellen voor de vordering. Dat gebeurt in de praktijk vaak door middel van een bankgarantie of een P&I Club Letter. Zodra de zekerheid is gesteld, dient het beslag te worden opgeheven.
Wat betekent dit voor u?
Omdat stilstand van een schip doorgaans aanzienlijke kosten met zich brengt, vormt scheepsbeslag vaak een effectief middel om zekerheid voor een vordering te verkrijgen of een snelle oplossing van het geschil te bevorderen. Het is echter ook een ingrijpend instrument dat zorgvuldige voorbereiding vereist. Een verkeerd ingeschatte vordering of een procedurefout kan u duur komen te staan.
Meer informatie
Mocht u a.d.h.v. dit artikel nog vragen hebben, neem dan contact op met onze specialisten Handel, Industrie en Logistiek:
