Een leningsovereenkomst lijkt op het eerste gezicht vaak eenvoudig: de ene partij leent geld uit en de andere partij betaalt dit op een later moment terug. In de praktijk kunnen juist onduidelijke afspraken over rente, aflossing, zekerheden en betalingsproblemen tot discussie leiden. Zeker wanneer ondernemingen onderling geld lenen, is het belangrijk om de afspraken vooraf zorgvuldig vast te leggen.
Hieronder geven wij 5 belangrijke tips bij het sluiten van een leningsovereenkomst.
1. Leg alle financiële afspraken duidelijk vast
Een leningsovereenkomst begint met duidelijke afspraken over de financiële voorwaarden. Leg vast welk bedrag wordt geleend, wanneer het bedrag wordt verstrekt, welke rente verschuldigd is en wanneer de rente en aflossingen moeten worden betaald. Neem bij voorkeur een concreet aflossingsschema op als bijlage bij de overeenkomst. Daarmee is voor beide partijen duidelijk welk bedrag op welk moment moet worden betaald.
Ook afspraken over eventuele aanvullende kosten, bijvoorbeeld in verband met zekerheden of een te late betaling, kunnen het beste vooraf worden vastgelegd. Hoe concreter de financiële afspraken zijn, hoe duidelijker voor beide partijen is wat gedurende de looptijd van de lening van hen wordt verwacht.
2. Maak duidelijke afspraken over rente en looptijd
Bij een zakelijke lening is het belangrijk om niet alleen het rentepercentage vast te leggen, maar ook hoe en wanneer de rente wordt berekend en betaald. Is sprake van een vaste of variabele rente? Wordt de rente maandelijks of jaarlijks betaald? En wordt de rente eventueel bijgeschreven bij de hoofdsom? Ook de looptijd van de lening moet duidelijk zijn. Leg vast wanneer de lening moet zijn afgelost en volgens welk schema dit gebeurt. Daarnaast kan worden bepaald onder welke voorwaarden de looptijd kan worden verlengd.
Bij leningen tussen gelieerde partijen, bijvoorbeeld tussen een aandeelhouder en een vennootschap of tussen vennootschappen binnen dezelfde groep, is het daarnaast van belang om de voorwaarden zorgvuldig en zakelijk vast te stellen. De rente en andere voorwaarden kunnen in dergelijke situaties ook fiscale gevolgen hebben. Een bepaling waarin alleen staat dat “over de lening rente verschuldigd is”, geeft bijvoorbeeld onvoldoende duidelijkheid over de hoogte en betaling van de rente.
3. Denk goed na over zekerheden en borgstellingen
Afhankelijk van de omvang en voorwaarden van de lening kan de leninggever zekerheid verlangen voor de terugbetaling. Een zekerheid kan bijvoorbeeld worden gevestigd op vorderingen van de onderneming. Daarnaast kan worden afgesproken dat een bestuurder, aandeelhouder of andere betrokken partij zich persoonlijk borg stelt voor de verplichtingen van de onderneming. Een borgstelling biedt de leninggever aanvullende zekerheid, maar brengt ook verplichtingen mee voor degene die zich borg stelt.
Leg daarom duidelijk vast welke zekerheid wordt verstrekt, voor welke verplichtingen deze geldt en wanneer de zekerheid eindigt. Daarbij kan bijvoorbeeld worden bepaald of de zekerheid betrekking heeft op alleen de hoofdsom of ook op rente en kosten. Een algemene afspraak dat “voldoende zekerheid” wordt verstrekt, is daarbij meestal niet voldoende. Het is beter om de aard en omvang van de zekerheid concreet in de leningsovereenkomst op te nemen.
4. Regel vooraf wat er gebeurt bij betalingsproblemen
Ook de gevolgen van het niet nakomen van de verplichtingen kunnen vooraf in de leningsovereenkomst worden geregeld. Zo kunnen partijen bepalen dat het nog niet afgeloste deel van de lening en de overige uit hoofde van de overeenkomst verschuldigde bedragen direct opeisbaar zijn wanneer de leningnemer een verplichting uit de overeenkomst niet nakomt. Daarbij kan bijvoorbeeld worden bepaald dat de lening zonder voorafgaande ingebrekestelling opeisbaar wordt wanneer een aflossingstermijn of rentebetaling niet tijdig wordt voldaan.
Ook andere omstandigheden kunnen contractueel worden aangewezen als grond voor vervroegde opeisbaarheid. Denk bijvoorbeeld aan faillissement, surseance van betaling, beslaglegging of een belangrijke wijziging in de zeggenschap over de onderneming. Het is belangrijk om deze situaties zo concreet mogelijk te omschrijven. Een algemene bepaling waarin staat dat de lening opeisbaar wordt “bij financiële problemen” geeft onvoldoende duidelijkheid over wanneer daarvan sprake is.
5. Maak afspraken over vervroegde aflossing en wijzigingen
Tijdens de looptijd van een lening kan de financiële situatie van een onderneming veranderen. Daarom is het verstandig om vooraf afspraken te maken over vervroegde aflossing. Mag de leningnemer de lening geheel of gedeeltelijk eerder aflossen? Is daarvoor toestemming van de leninggever nodig? En is in dat geval een vergoeding verschuldigd?
Ook kunnen partijen afspraken maken over de mogelijkheid om de leningsovereenkomst tussentijds te wijzigen. Denk bijvoorbeeld aan een wijziging van het aflossingsschema of de looptijd van de lening. Leg ten slotte vast op welke manier wijzigingen tot stand komen. Door bijvoorbeeld te bepalen dat wijzigingen alleen schriftelijk en met instemming van beide partijen kunnen worden overeengekomen, is voor partijen duidelijk wanneer een wijziging van de overeenkomst tot stand is gekomen.
Tot slot
Een leningsovereenkomst is meer dan een afspraak over het bedrag dat wordt uitgeleend. Duidelijke afspraken over rente, aflossing, zekerheden en de gevolgen van betalingsproblemen kunnen voorkomen dat partijen op een later moment tegenover elkaar komen te staan.
Heeft u vragen over het opstellen, beoordelen of aanpassen van een leningsovereenkomst? Laat de afspraken dan vooraf juridisch beoordelen, zodat duidelijk is welke verplichtingen partijen aangaan en welke risico’s zij daarbij lopen.
Meer informatie
Voor verdere vragen over leningsovereenkomsten kunt u contact opnemen met Jan Hendrik Vogelsang advocaat ondernemingsrecht en specialist in financieringen.
