Met de huidige situatie in het Midden-Oosten vragen steeds meer partijen zich af of, en in hoeverre, zij nog met bepaalde landen, individuen en entiteiten zaken mogen doen. Voor ondernemingen actief in transport, energie, handel of financiële dienstverlening is een goed begrip van de geldende regelgeving ten aanzien van landen als Iran van essentieel belang.
Ontwikkeling van het sanctieregime tegen Iran
De EU-sancties tegen Iran zijn al bijna twintig jaar van kracht. De afgelopen tijd hebben deze sancties echter aan belang gewonnen. Vanaf 2006 zijn de eerste sancties tegen Iran ingesteld door de Verenigde Naties. Deze VN-sancties zijn door de Europese Unie overgenomen en uitgebreid. Sinds 2010 heeft de Europese Unie bovendien autonome sancties ingesteld, die verder gaan dan de VN-maatregelen.
In 2015 werd het sanctieregime tegen Iran (tijdelijk) verlicht door het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA ofwel ‘Iran Nuclear Deal’). In 2018 heeft de Verenigde Staten zich eenzijdig uit deze deal teruggetrokken, waardoor in de Verenigde Staten weer een strenger sanctieregime ten opzichte van Iran gold. Dit zorgde voor veel onduidelijkheid bij internationaal opererende bedrijven, nu de sanctieregimes van de Verenigde Staten en bijv. de Europese Unie ten opzichte van Iran niet langer gelijkluidend waren.
Naar aanleiding van het conflict in het Midden-Oosten heeft de Europese Unie in september 2025 middels de ‘snap-back’ de strengere sancties die golden vóór de JCPOA, opnieuw ingevoerd. Lees meer hierover in ons eerdere artikel. In 2026 heeft de Europese Unie de sancties tegen Iran uitgebreid. Zo zijn er bijvoorbeeld extra entiteiten en individuen toegevoegd aan de sanctielijst.
Welke sancties gelden tegen Iran?
De huidige EU-sancties tegen Iran kunnen we opdelen in vier verschillende categorieën:
- Financiële sancties: dit gaat onder meer om de ‘asset freezes’ (bevriezingsmaatregelen) ten aanzien van bepaalde personen en entiteiten. Momenteel staan er 263 personen en 53 entiteiten op de sanctielijst van de EU tegen Iran. Naarmate het conflict in het Midden-Oosten voortduurt, kan de EU steeds meer personen en entiteiten aan deze sanctielijst toevoegen. Het is dus van belang de meest recente versie van deze sanctielijst na te gaan. De gesanctioneerde entiteiten en individuen zijn met name energiebedrijven, scheepvaartbedrijven en Iraanse banken;
- Handels- en exportrestricties: er gelden bovendien bepaalde handelsverboden met Iran. Het gaat hier met name om een verbod op levering van dual use en militaire goederen en handelsbeperkingen die zien op de energie- olie, en petrochemische sector. Ook gelden er enkele exportverboden ten aanzien van technologie en industriële software;
- Transport en logistiek: de transport- en logistieke sector wordt ook specifiek geraakt door de EU-sancties tegen Iran. Zo gelden er beperkingen voor de Iraanse luchtvaart en scheepvaart en mogen er geen diensten worden verleend ten behoeve van bepaalde Iraanse schepen (of lading);
- Gerichte sancties (listing): tot slot gelden er enkele gerichte sancties, meer in het bijzonder tegen de Islamitische Revolutionaire Garde. Er gelden meerdere reisverboden en specifieke sancties voor cyberactiviteiten en droneproductie.
Vanwege de onzekere situatie in het Midden-Oosten, is ook de ontwikkeling van de EU-sancties tegen Iran onzeker. Bedrijven dienen bedacht te zijn op snelle wijzigingen in het sanctieregime.
De meld- en ontheffingsplicht voor betalingen van en naar Iran
Een belangrijk aandachtspunt voor de praktijk is bovendien de geldende meld- en ontheffingsplicht voor een groot deel van de betalingen van en naar Iran, Iraanse personen of Iraanse bedrijven. In veel gevallen zijn betalingen slechts mogelijk na een melding of toestemming van het Ministerie van Financiën.
Belangrijke verschillen met de Rusland-sancties
De EU-sancties tegen Iran zijn wezenlijk anders dan de sancties die tegen Rusland zijn ingesteld. De Iran-sancties richten zich specifiek op bepaalde thema’s (ontwikkeling kernwapens) en sectoren die daarbij behulpzaam kunnen zijn (banken, specifieke goederen en energie). De sancties tegen Rusland zijn aanzienlijk breder ingestoken. Dat maakt de Iran-sancties gerichter, maar ook juridisch complexer.
Hoe kunnen wij u helpen?
Wij assisteren klanten onder meer bij:
- Sanctie compliance analyses en risk assessment;
- Contractstructurering (contractuele inperking van risico’s);
- Interactie met toezichthouders zoals het Ministerie van Financiën en de douane;
- Crisismanagement bij (dreigende) overtredingen;
- Procedures/arbitrage inzake sanctieproblematiek.
Meer informatie
Kneppelhout heeft uitgebreide ervaring met sanctiewetgeving en de praktische aspecten daarvan. Onze advocaten kunnen adviseren over complexe sanctiewetgeving.
